وبینار درمان فشرده راه حل محور

ویتگنشتاین بزرگترین فیلسوف معاصر است. در سال ۱۸۸۹ در وین به دنیا آمد. او در طی زندگی دو جنگ جهانی را تجربه کرد. ویتگنشتاین و هیتلر هردو در یک دانشگاه درس خواندند. هر دو به زبان اهمیت ویژه ای می دادند اما بعدها راه های متفاوتی طی کردند.

ویتگنشتاین ابتدا در حوزه مهندسی هوانوردی تحصیل کرد. در طی تحصیل، متوجه علاقه خود به ریاضیات محض می شود. به توصیه فرگه، درس ریاضیات را با راسل ادامه می دهد. راسل به ویتگنشتاین خیلی امیدوار بود.

او بعد از مدتی عمیقا به فلسفه روی آورد. با شروع جنگ، اعزام شده و اسیر می شود. او در دوران اسارت، اولیت پیش نویس اولین کتابش که بسیار تاثیرگذار بود را می نویسد. 

مهم ترین سوال و دغدغه او رابطه بین جهان، اندیشه و زبان بود.

رئالیسم: هر آنچه که ما آن را جهان تلقی می‌ کنیم، مستقل از ذهن ما وجود دارد و با توانایی اندیشه و شناختمان تلاش می‌ کنیم تا به شناخت جهانی که مستقل از ذهن ما است نائل شویم.

ایدئالیسم: نمی‌ توانیم مرزی بین جهان خارج ذهنمان و آنچه که جهان در قالب ذهن و اندیشه ما نقش می‌ بندد تمایز قائل شویم. نمی‌ توانیم بگوییم آنچه که خارج از ذهن ما است دقیقاً عین همان چیزی است که در ذهن ما است.
پس وقتی در مورد جهان صحبت می‌ کنیم در مورد مجموعه‌ ای از تصوراتمان صحبت می‌ کنیم نه در مورد واقعیت نهایی جهان.

تجربه‌گرایی: شیوه شناخت صحیح جهان تجربه است.
عقلگرا: بنیاد شناخت با عقل است. البته که تجربه را هم قبول دارند ولی عقل را مقدم بر تجربه می‌ دانند.
نگاه ویتگنشتاین:

• اندیشه جایگاه رفیعی دارد و تجربه‌ ها بر پایه اندیشه ما صورت می‌ پذیرد. در ادامه می‌ گوید اندیشه هم از پس زمان برآمده و ما هر آنچه که به زبان می‌ آوریم در تفکرمان هم به آن شکل می‌ دهیم.
• تفکر بدون زبان اساساً امکان‌ پذیر نیست. در حین بررسی محتوای اندیشه به این می‌ رسیم که در حال بررسی زبان نیز هستیم
  ما اگر بتوانیم طریقه درست استفاده کردن از زبان را بدانیم در رابطه با اندیشه جهان بسیاری از سوالات فلسفی حل می‌ شود.

این رساله دارای ۷ گزاره است ما فقط به چند نکته از این گزاره‌ ها اشاره خواهیم کرد.

• وینگتشتاین به امور واقع اشاره می کند و معنای آن را مفصل مطرح می کند.
• مرزهای زبان من دلالت بر مرزهای جهان من دارد. یعنی مرزهای شناخت ما به اندازه مرزهای زبان ما ساده است. وینگتشتاین می‌گوید زبان است که حدود جهان را تعیین می‌ کند.
• این زبان است که خود محفل تفکر است و هر اندیشه‌ ای و هر شناخت و تصوری با کلمات و جملات صورت می‌ پذیرد. در واقع زبان تمام درک ما را از جهان و هر آنچه از جهان می‌ دانیم را تعیین می‌ کند. 
• زبان همچون نیروی قوی است که تمامی واقعیت زندگی ما را باز می‌ تاباند و تحت تاثیر قرار می‌ دهد. بنابراین اندیشه و شناخت ما از جهان فراتر از مرزهای ما نیست.
• سخن گفتن به زبانی قسمتی از یک فعالیت یا یک شکل زندگی است.

بخش دوم رساله منطقی فلسفی می گوید: جهان مجموعه‌ ای از همه چیزهایی است که واقع است. منظور از واقع مجموعه‌ ای از همه امور واقع است نه مجموعه ای از اشیا. ما تعدادی اشیا و چیزهایی داریم که در واقعیت قرار نگرفته‌ اند و تصوری از آن ها نداریم و این‌ ها را از جهانی که تصور و شناختی از آن می توانیم داشته باشیم جدا می‌ کنیم و با زبان آن ها را بیان کنیم.

معنادار: تصویر درست از امور واقع را ارائه می‌ دهد.
بی معنا: نمی‌ توانند امور واقعی را تصویر کنند.
مهمل: اصلاً در مورد امور واقع نیستند و در واقع حاصل کژتابی و کاربرد نادرست زبان هستند. مثل گزاره‌ های دینی و اخلاقی و… که امکان بررسی درست آن ها به روش تجربی نیست.

• ویتگنشتاین می گوید درباره هر آنچه که نمی‌ توانیم سخن بگوییم باید سکوت کنیم. هر آنچه که خارج از تصورات ماست مثل خدا.

زبان: امور واقع و واقعیت‌ های جهان برای اندیشه ما در قالب واژه‌ ها و جمله‌ ها تصویری ایجاد می‌ کند.
معنا: اگر گزاره‌ ها درباره امور واقع خبر درستی برایمان بیان کند معنادار هستند.

• چیزهایی هستند که به سخن نمی‌ آیند. امری که خود را می‌ نمایاند و این امر عرفانی است.
• به عنوان منطق دان سختگیر، سخن گفتن درباره اموری از جهان که امکان بررسی پیشین ندارد را منتفی می‌ کرد و گزاره‌ های آن را مهمل می‌ دانست. ولی به عنوان یک انسان متدین با تمام وجود درگیر ما بعد الطبیعی از معنای زندگی و امر عرفانی بود.
• ویتگنشتاین میانه تفکر دوره اول و دوم است. تصور می‌ کند که تکلیف تمام پرسش‌ های فلسفی و دینی و اخلاقی و همه امور این گونه را روشن کرده است. از طرفی، نتیجه‌ای که در رساله به دست آمده است راضی نیست و نمی‌ تواند پرسش‌ های فلسفی درباره معنای زندگی و آنچه مربوط به عرفان است را نادیده بگیرد. ولی درباره آن ها چیزی بیان نمی‌ کند و می‌ گوید باید درباره آن ها سکوت کرد. چون فاقد ظرفیت لازم برای پرداختن به آن هاست و چون خداوند در مرزهای جهان نمی‌ گنجد یعنی در مرزهای اندیشه ما، بهتر است در موردشان سکوت کنیم.

•  زبان دیگر مهملی نیست که بتوان با آن جهان را به لحاظ منطقی معنادار و به لحاظ علمی دقیق توصیف کرد.
• زبان در کاربرد روزمره نوعی بازی بین گویندگان و کاربران آن زبان است.
• جهان از شمار زیادی “بازی‌ زبانی” تشکیل داده است. که به همان اندازه گزاره‌ های علمی واقعی‌اند.

• توصیف کردن یک شی، گزارش دادن یک رویداد، دستور دادن و طبق دستورها عمل کردن، مطرح کردن فرضیه‌ و آزمودن آن، داستانی را خلق کردن، نمایش بازی کردن، لطیفه گفتن، خواهش کردن، تشکر کردن، لعنت کردن، سلام کردن، نیایش کردن.
• بنابراین ویتگنشتاین متوجه فرم‌ های مختلف به کارگیری زبان شد که تنوع آن ها را در قالب بازی توصیف نمود.
• محدودیت دیگری که در رساله وجود داشت واژگانی است که دارای چند معنا هستند و برای تعریف دقیق امور واقع از آن ها استفاده می‌ کنند. این‌ ها باعث شد تا ویتگنشتاین نظریه بازنمایی را رها کند. معنای یک واژه، کاربرد آن در زبان است.

• بازی‌ های زبانی صورت‌ های زبانی هستند که کودک با آن ها آغاز می‌ کند تا واژه‌ ها را به کار گیرد. کل زبان و تمامی فعالیت‌ هایی که با زبان در هم تنیده است را بازی زبانی خواهیم نامید.
• تو آنچه سخن می‌ گویی هستی، کلمات فرم‌ های زندگی هستند.
• به زبانی سخن گفتن بخشی از یک فعالیت یا بخشی از یک فرم زندگی است.
• وقتی بازی‌ های زبانی تغییر می‌ کند مفاهیم نیز تغییر می‌ کند و همراه با مفاهیم معانی هم تغییر می‌ کند.
• در راه حل محوری هم زبان را در مراجع تغییر می‌ دهیم که تفکر از مسئله به راه حل تبدیل می‌ شود.
• بازی زبانی یعنی همان دستور و قواعد زبانی است. منظور از به کار بردن واژه “بازی” صحبت کردن از یک پروتکل و مفهوم قاعده مند و جدی است.