معرفی وبینار پرسشگری راه حل محور
پرسشگری راهحلمحور فقط مجموعهای از تکنیکها و سؤالهای آماده نیست؛ بلکه نوعی ذهنیت و شیوه نگاه به مراجع، تغییر و امکانهای موجود است. در این رویکرد، به جای تمرکز صرف بر مشکل و آسیبشناسی، تلاش میکنیم با کنجکاوی، توجه به منابع و کشف امکانهای تغییر، گفتگو را به سمت راهحل هدایت کنیم. این وبینار به شما کمک میکند پرسشگری را نه به عنوان فهرستی از سؤالهای آماده، بلکه به عنوان یک مهارت حرفهای و یک ذهنیت راهحلمحور برای ساختن گفتگوهای مؤثرتر ببینید.
پرسشگری راهحلمحور چیست؟
در پرسشگری راه حل محور، سؤال ابزاری برای پیشبرد گفتگو است، نه هدف گفتگو. درمانگر یا مربی به جای اینکه صرفاً به دنبال پاسخ یک سؤال برای پرسیدن سؤال بعدی باشد، به پاسخ مراجع گوش میدهد و از همان پاسخ برای ساختن مسیر ادامه گفتگو استفاده میکند.
هدف این است که پرسشگری بهتدریج طبیعی، روان و خودجوش شود؛ به شکلی که ساختار تکنیکی سؤالها در جریان یک گفتوگوی انسانی و واقعی احساس نشود.
از «من میدانم» به «من نمیدانم»
یکی از پایههای مهم پرسشگری راهحلمحور، حرکت از جایگاه «من میدانم» به سمت «من نمیدانم» است. درمانگر از این موضع سؤال میپرسد که مراجع درباره زندگی، تجربهها، خواستهها و اولویتهای خودش اطلاعاتی دارد که درمانگر نمیتواند از قبل بداند.
در این نگاه، مراجع کارشناس زندگی خودش است و درمانگر در حوزه تخصص حرفهای خود کارشناس است. همکاری مؤثر زمانی شکل میگیرد که این رابطه واقعاً در ذهنیت و رفتار درمانگر حضور داشته باشد.
سؤال راهحلمحور چگونه ساخته میشود؟
یک سؤال راهحلمحور صرفاً یک جمله پرسشی نیست؛ پشت آن یک فرض امکان وجود دارد. یعنی حتی زمانی که مراجع هنوز تغییر یا آینده مطلوب را نمیبیند، درمانگر با ذهنیت امکان وارد گفتگو میشود.
در طراحی سؤالهای راهحلمحور، چند اصل اهمیت دارد:
- استفاده از زبان و واژههای خود مراجع
- دعوت مراجع به توصیف تجربه و شرایط
- پرهیز از تفسیر و تعیین معنای تجربه به جای مراجع
- توجه به منابع و توانمندیهای موجود
- حرکت طبیعی گفتگو به سمت امکان، تغییر و راهحل
به بیان ساده: فرض امکان + زبان مراجع + دعوت به توصیف + پرهیز از تفسیر = معماری سؤال راهحلمحور
سؤال خوب باید گفتگو را پیش ببرد
در پرسشگری راهحلمحور، سؤال خوب سؤالی نیست که صرفاً اطلاعات بیشتری جمع کند. سؤال باید مراجع را به فکر کردن، توصیف کردن، کشف منابع، دیدن تفاوتها و شناسایی امکانهای جدید دعوت کند.
به همین دلیل، سؤال بعدی نباید از یک فهرست از پیش آماده انتخاب شود. پاسخ مراجع، مواد اولیه سؤال بعدی را فراهم میکند. در واقع:
پاسخ مراجع → کشف امکان → سؤال بعدی → ادامه گفتگو
این فرایند باعث میشود پرسشگری پویا و متناسب با هر مراجع باشد.
امید؛ یکی از نخستین منابع تغییر
در رویکرد راهحلمحور، امید نقش مهمی در آغاز و ادامه فرایند تغییر دارد. فعال کردن امید میتواند به شکلهای مختلف انجام شود؛ از پرسش مستقیم درباره آینده و انتظار گرفته تا توجه به نشانههای بهتر شدن، تجربههای موفق گذشته و تفاوتهای کوچک. برای مثال: اگر اوضاع کمی بهتر شود، اولین نشانهای که متوجه آن میشوی چیست؟
چنین پرسشهایی به مراجع کمک میکنند امکان تغییر را بهتر ببیند و به منابعی که ممکن است در اختیار داشته باشد نزدیکتر شود.
زمانبندی سؤال؛ مهارتی فراتر از تکنیک
حتی یک سؤال خوب، اگر در زمان نامناسب پرسیده شود، ممکن است برای آن لحظه مناسب نباشد. انتخاب سؤال باید با توجه به موقعیت مراجع، پاسخ قبلی، میزان آمادگی، مسیر گفتگو و هدف جلسه انجام شود. بنابراین مهارت پرسشگری فقط دانستن انواع سؤالهای راهحلمحور نیست؛ بلکه توانایی تشخیص این است که:
«با توجه به اینکه الان کجای گفتگو هستیم، سؤال مناسب بعدی چیست؟»
سؤالهای راهحلمحور؛ از امید تا منابع و تغییر
در این رویکرد میتوان با موضوعاتی مانند امید، آینده مطلوب، استثناها، مقیاس، منابع، تفاوتها، نشانههای تغییر و گامهای بعدی کار کرد. اما این دستهبندیها قرار نیست به یک دستورالعمل خشک تبدیل شوند. یک سؤال ممکن است همزمان چند کارکرد داشته باشد؛ مثلاً هم امید را فعال کند، هم فرد را به توصیف جزئیات و منابعش دعوت کند. بنابراین مهمتر از حفظ نام تکنیکها، شناخت کارکرد سؤال و انتخاب سؤال مناسب در لحظه است.
سؤال مناسب، نه لزوماً سؤال پیچیده
در پرسشگری راه حل محور «سؤال کوچک» وجود ندارد؛ سؤال مناسب یا نامناسب وجود دارد. گاهی یک سؤال بسیار ساده میتواند مسیر گفتگو را تغییر دهد و مراجع را به توصیفی برساند که امکانهای تازهای ایجاد کند. به همین دلیل، بهترین سؤال به صورت مطلق وجود ندارد. سؤال حرفهای این نیست که: «بهترین سؤال راهحلمحور چیست؟»
بلکه باید پرسید: «با توجه به پاسخ مراجع و جایگاه فعلی گفتگو، سؤال مناسب بعدی چیست؟»
اصرار محترمانه؛ حفظ امید به پاسخ مراجع
گاهی مراجع پاسخ روشنی ندارد یا میگوید «نمیدانم». در رویکرد راهحلمحور، این موضوع لزوماً به معنای مقاومت نیست. اصرار محترمانه یعنی درمانگر همچنان به امکان پاسخ، امکان تغییر و وجود منابع در مراجع باور داشته باشد؛ اما این باور را با فشار، اجبار یا تحمیل همراه نکند. یعنی: پیگیر باش، اما تحمیلگر نباش؛ به پاسخ امید داشته باش، اما مراجع را مجبور به پاسخ نکن.
پرسشگری راه حل محور؛ مهارت یا ذهنیت؟
پرسشگری راهحلمحور پیش از آنکه مجموعهای از تکنیکها باشد، یک مایندست راهحلمحور است. صرفاً دانستن و پرسیدن چند سؤال مشخص، به تنهایی ما را به یک درمانگر یا مربی راهحلمحور تبدیل نمیکند. پرسش مؤثر زمانی شکل میگیرد که درمانگر واقعاً به امکان تغییر، منابع مراجع و نقش او به عنوان کارشناس زندگی خودش باور داشته باشد. در نهایت، پرسشگری حرفهای یعنی گوش دادن، کنجکاو بودن، اعتماد به منابع مراجع و انتخاب سؤال مناسب در لحظه مناسب.
در این وبینار چه میآموزید؟
در وبینار «پرسشگری راهحلمحور» با مبانی و مهارتهای کاربردی پرسشگری آشنا میشوید؛ از جمله:
- فلسفه و ذهنیت پرسشگری راهحلمحور
- حرکت از آسیبشناسی به سمت امکانها
- نقش زبان و واژههای مراجع در شکلگیری گفتگو
- معماری سؤالهای راهحلمحور
- فرض امکان و نقش امید در فرایند تغییر
- انتخاب سؤال مناسب در زمان مناسب
- استفاده از پاسخ مراجع برای ساختن سؤال بعدی
- دعوت به توصیف به جای تفسیر
- شناخت کارکرد سؤالهای امید، آینده مطلوب، منابع، تفاوت و تغییر
- تشخیص سؤال مؤثر بر اساس اثر آن بر گفتگو
- ایجاد گفتگویی طبیعی، روان و پیشرونده
- پرهیز از تبدیل پرسشگری به مجموعهای از تکنیکهای مکانیکی
پرسشگری راهحلمحور پیدا کردن «بهترین سؤال» نیست؛ بلکه یعنی پیدا کردن «سؤال مناسب برای همین لحظه».
مرجع درمان راه حل محور
این مجموعه تنها مرجع رسمی درمان فشرده راه حل محور (SFBT) در ایران است. ما در این مجموعه تلاش می کنیم تا با به کارگیری رویکرد راه حل محو، همواره یاد بگیریم و رشد کنیم تا بعد بتوانیم به دیگران کمک کنیم و اتفاقات خوبی را رقم بزنیم. اگر دوست دارید خوشحال می شویم شما هم در این مسیر در کنار ما باشید. جهت مشاوره تخصصی می توانید از طریق خدمات مشاوره آنلاین و برای همکاری با ما از طریق فرم همکاری اقدام کنید.
همچنین در این مجموعه تمام تلاش ما براین است که بهترین و با کیفیت ترین خدمات و آموزش ها در زمینه رویکرد راه حل محور را در قالب وبینارها و دوره های آموزشی راه حل محور در اختیار علاقمندان قرار دهیم. بنابراین اگر شما هم علاقمند به یادگیری مطالب تخصصی تری در زمینه درمان فشرده راه حل محور هستید پیشنهاد می کنیم که سری به سایر مطالب و ویدیوهای آموزشی رایگان ما در آکادمی آموزشی راه حل محور بزنید.
